SAHABE SAYI'LARI ‘Ashabıma sebbetmeyiniz. Nefsim elinde olan Allah'a yemin ederim ki, sizden biriniz (yani beni görenler) Uhud dağı kadar altını sadaka olarak dağıtsa, onlardan birinin bir avuçluk sadakasına erişmez, yarısına bile."[1]
Hz. Rasül'ün Medine'de göçten[2] bir süre sonra[3] -muhtemelen Hudeybiye anlaşması sırasında yaptırdığı nufus sayımında 1525 Müslüman rakamı tesbit edildi. Hicretin 8. yılında Mekke'nin fethine gelen [4]sahabi sayısı İbnu Abbas'a (ö.68/687) göre 10.000 i[5] buluyordu.[6] İbnu Ömer, Huneyn gazvesine(8/680) katılanların 12.000 kişi olduğunu söyler.[7] Muaz ibnu Cebel(ö.18/639), Tebuk gazvesine(9/630) katılanların 30. 000 kişi olduğunu söyler.[8]Ebu Zur’a’ya göre Veda haccında 40.000 Müslümana hitap etti. Bu sayısı Ebu Zur'a el-Razi (ö.264/877) 114.000 olarak kaydeder.
[9] Rbu Musa el-Medini ise Peygamber’in vefatı sırasında 100.000 sahabe olduğunu söyler. [10]er-Rafi, Rasül'ün vefatında 30.000 Medine'de, 30.000 de Mekke'de olmak üzere 60.000 [11]sahabe bulunduğunu söyler.[12] Sahabilerin kendilerinden tüm sahabe sayısını bildiren bir rakam verilmemiştir. Verdikleri rakamlarda tahminidir, yazıya dayanmaz. Değişik belde ve köylere dağıldıkları için bunu tesbit de imkansızdır. İsimleri bilinen sahabe sayısı 10.000 i bulmuyor.
En büyük hadis mecmuası olan Ebu Abdir-Rahman'ın Müsned'inde 1300 sahabiden hadis rivayet edilmektedir. ez-Zehebi'nin(ö.748/1347) "Tecridu Esmai's-Sahabe"sinde 7808, İbnu'l-Esir'in(ö.630/1232) Usdu'l-Gabe sinde 7554, İbnu Abdil Berr'in (ö.463/1071) el-İstiab'ında 4225 sahabe ismi kayıtlıdır.
el-Muvatta'da 98 sahabe'den hadis yer alır. Ebu Davud et-Tayalisi'nin Müsned'inde 281 sahabi ravi yer alır.
Ahmed ibnu Hanbel'in Müsned'inde bu sayı 700 ü bulur. el-Buhari'de 208, Müslim'de 213 sahabi ravi vardır. 149 ravide bu iki kitap müşterektir.
Dipnotlar :
[1] Müslim/ el-Camiu’s-Sahih
[2] Hamidullah bu sayımın 622 de olduğunu düşünür. Sahifetu Hemmam’da. Bu sayımla ilgili M.Tayyib Okiç’in ‘İslamiyette İlk Nufus Sayımı’ makalesine bakılabilir. (İF Dergisi 1958-59 s.11-20)
[3] el-Buhari/el-Camiu’s-Sahih :Huzeyfe (ö.36/656) şöyle anlatır: ‘Rasulullah buyurdu: Bana müslüman olanların isimlerini yazınız. Bunun üzerine biz O’na 1500 kişinin adlarını yazdık.’ Hadisin Müslim rivayetinde sayı 600-700 olarak geçer (ayrıca İbnu Mace/es-Sünen). Fethu’l-Bari’de adları yazılan 1500 Müslüman içinde erkek, kadın, köle ve çocuklar yer alır.
[4] Müslim/es-Sahih
[5] Fethu’l-Mugis’de İbnu Ömer tarafından da bu sayı 10 bin olarak verilirken Telkih’de ise ez-Zühri’ye dayanan rivayette bu sayı 12.000 olarak verilir.
[6] İbnu’l-Cevzi’nin, Telkihu Fuhumi’l-Asar fi’t-Tarihi ve’s-Siyer’de İbnu Abbas’dan anlattığına göre ‘Peygamber bir ramazanın ilk 10 günü geçince ashabı ile beraber bir sefere çıktı. O ve bütün sahabiler Kedid mevkiine (Mekek’ye 42 Mil uzakta der Mu’cemu’l-Buldan) varıncaya kadar oruç tuttular. Rasulullah burada iftar etti ve beraberindeki 10 bin sahabi ile beraber yoluna devam etti. Zehran’a (Mekke yakınında bir vadi der Mu’cemu’l-Buldan) gelip konakladı.
[7] /Fethu’l-Mugis
[8] /Fethu’l-Mugis
[9] Onu gören ve kendisinden hadis rivayet edenlerin sayısıdır. Vehatında Mekke, Medine ve bu iki şehir arasında bulunan yerlerde oturuyorlardı. Veda haccında bulunanlarda bu rakama dahildi. (İbnu’l-Cevzi/Telhih, İbnu’s-Salah/ Ulumu’l-Hadis, Tacdihu’l-Efkar) Fethu’l-Mugis’te bu sayıdan Rasulullah hayatta iken ölenlerin hariç olduğu kaydedilir.
[10] /Tedribu’r-Ravi, Fethu’l-Mugis
[11] Aynı rakam Şafii (ö.204/819) tarafındanda verilir. (Tecridu Esmaı’s-Sahabe, el-Baısu’l-Hasis, Fethu’l-Mugis)
[12] /Tedribu’r-Ravi
| 
