Ebu’t-Tufeyl’ den sonra (h.110) sahabelik iddiasýnda bulunanlarý Muhaddisler yalancý olarak kabul ederler. Bu kişiler sened verme ihtiyacý hissetmiyor, sahabilik imtiyazını kullanıyorlardı. 2.yy.dan 7.yy.a kadar her çağda Endülüs, Arabistan, Anadolu, Türkistan ve Hindistan da pek çok yalancı sahabe görüldü.

140 dan sonra Meklebe ibnu Melkan el-Harezmi

140 dan sonra ortaya çıkarak 24 gazvede Peygamber ile beraber bulunduğunu iddia etti.[1]

ö. 327/938 İbnu Ebi’d-Dünya (Osman ibnu Hattab)

300/912 den sonra ortaya çıktı. Tancalı. Bir parşomen tomarına yazdığı hadisleri yaymaya çalıştı. Lakabını Hz. Ali’nin verdiğini söyledi. Hızır ile karşılaştığını ve ondan 400 sene yaşayacağını öğrendiğini haber verdi.[2]

320 den sonra Muzaffer ibnu Asım

320/932 den sonra Samarra’da hadis yaymaya çalışarak bazı sahabilerle görüştüğünü söyledi. Rivayetlerin çoğunu Mekleme ibnu Melkan’dan aldı.[3]

350 den sonra Ca’fer ibnu Nastur er-Rumi

350/961 den sonra Farab bölgesinde yalancılığa başladı.[4] Peygamber’in duasına mazhar olduğunu şöyle anlatıyordu: ‘Tebuk gazvesinde Peygamber’in yanında bulunuyordum. Elindeki kamçısı yere düştü. Hemen atımdan inerek kamçısını uzattığım zaman bana ‘ Allah ömrünü uzun etsin’ diye dua ettiler.Bu duadan sonra 320 sene geçti hala yaşamaktayım.’[5]

Ö.336/947 Serbatek

Hindistan hükümdarı. Peygamber’in Huzeyfe b. el-Yeman (36/656), Usame ibnu Zeyd (54/673), Sefine, Suhayb (38/658) ve Ebu Musa el-Eş’ari (44/664) den müteşekkil bir heyeti, İslam’a davet etmek üzere kendisine gönderdiğini söyledi. Peygamber’i iki defa Mekke’da, bir defa da Medine’de olmak üzere 3 defa gördüğünü ve bu sıralarda 460 yaşında bulunduğunu iddia etti. Buna göre öldüğünde 790 yaşında olacaktır.[6]

517 Kays ibnu Temim et-Tai el-Eşec

517 de sahabe olduğunu iddia etti. 40 dan fazla hadis rivayet etti.[7]

576 Cübeyr ibnu el-Haris

576 da Abbasi Halifelerinden en-Nasır (575-622/1180-1225) maiyyeti ile beraber av gezintisi yaparken yolları bir Arap kabilesine uğrar. Kabile ileri gelenleri, Halife’ye gereken izzet ve ikramı gösterdikten sonra, kendilerinde çok değerli bir cevher bulunduğunu haber verirler ve derler ki:’ hepimiz de Rasulullah ile Hendek savaşında beraber bulunmuş olup halen hayatta olan bir babanın çocuklarıyız.’ Halide’nin sorusu üzerine babasının adını verirler. İhtiyarı görmek için çadırına giderler. Halife’ye bir beşik içinde gösterilir ve tanıştırılır. Cübeyr, Hendek savaşına iştirak ettiğini ve Peygamber’in kendisine bazı tavsilerde bulunduğunu anlatır.[8]

600 den sonra Ma’mer (Muammer) ibnu Bureyk

600 den sonra Peygamber’den bizzat duyguğunu söylediği haberleri yaydı.Hintli Reten guruhundan bir sahtekardı. ez-Zehebi uydurmalarından örnekler verir.[9]

ö.652/1254 Rabi ibnu Mahmud

Mardin’li Sufi. 599 da sahabilik iddiasında bulundu. Kudus’de öldü.[10]

600/1254 den sonra Ebu’l-Hasan ibnu Nevfel er-Ra’i

600 den sonra Türkistan halkının saflığından yararlandı. İddiasına göre Şakku’l-Kamer gecesi Peygamber’i sırtında taşımıştır.[11]

Ö.632/1234[12] Reten ibnu Abdullah

Hintli. 7 asra yakın bir zamandır yaşamakta olduğunu iddia etti. Uzun ömürlü oluşunu Peygamber’in 6 defa yaptığı duaya borçlu olduğunu söyler. Bir yandan çocukluk sıralarında Mekke-Cidde yolu üzerinde deve otlatmakta olan Peygamber’i görüp kucağında taşıdığını ifade ederken, diğer yandan henüz 16 yaşında olduğunu söyleyerek tezata düştü.

Halkın hoşuna gidecek hikayeleri anlatarak onların kalbini kazanma yolu kullandı. Fatıma’nın düğününde diğer ashabla birlikte def çalıp raksettiklerini, bunu Peygamber’e anlattıkları zaman, O’nun memnun kalıp kendilerine dua ettiğini söyler.

Reten’i dinlemek için uzak bölgeden Hindistan’a gelenler arasında alimler de vardır.

ez-Zehebi (748/1347) Kesru Veseni Reten (Reten Putunun Parçalanması) adlı bir kitap yazar. Halil es-Safedi (764/1363) ve lugatçi Mecdüdüdn Şirazi (817/1415) Reten’in Sahabi olabileceğini söyleyerek ez-Zehebi’nin risalesini beğenmezler.[13]

Askalani şöyle der: ‘Şayet Reten bir sahabi olsaydı, II.yy.dan VI.yy. kadar geçen uzun asırlar boyunca elbette bilinirdi.[14] Ashan ve Hadis ravileri hakkında yazılmış yüzlerce kitaptan birinde adı geçerdi. Reten’in rivayet ettiği 300 hadis bir cüzde toplanmıştır.[15]

Reten öldükten sonra oğlu Mahmud yolunda devam etti. Babasının Şakku’l-Kamer’i babaısnın gördüğünü anlattı. Ez-Zehebi, Reten hakkında uydurulan efsanelerden bahseder.[16]

DİPNOTLAR

[1] ez-Zehebi/ Mizan

[2] İbnu Hacer Askalani/ Lisanu’l-Mizan

[3] ez-Zehebi/ Mizan

[4] Goldziher/ Muhammed.Studien

[5] ez-Zehebi/Mizan

[6] İbnu Hacer Askalani/Lisanu’l-Mizan

[7] İbnu Hacer Askalani/el-İsabe fi Temyizi’s-Sahabe

[8] İbnu Hacer Askalani/Lisanu’l-Mizan

[9] ez-Zehebi/Mizan

[10] ez-Zehebi/Mizan

İbnu Hacer Askalani/Lisanu’l-Mizan

[11] ez-Zehebi/Mizan

[12] 709/1309 tarihleri de verilir.

[13] İbnu Hacer Askalani/el-İsabe fi Temyizi’s-Sahabe

[14] İbnu Hacer Askalani/el-İsabe fi Temyizi’s-Sahabe

[15] İbnu Hacer Askalani/el-İsabe fi Temyizi’s-Sahabe

[16] ez-Zehebi/Mizan

[17] ez-Zehebi/Mizan

[18] ez-Zehebi/Mizan

[19] İmamiyye mezhebinden

[20] ez-Zehebi/Mizan

[21] es-Suyuti/Tahziru’l-Eykaz min Ekazibi’l-Vu’az

[22] Doğum Tarihi ihtilaflı der Abdullah Mahmut Şahâta. el-Eşbâh ve’n-Nezâir fi’l-Kur’an’ın tahkikinde.

[23] Belh’te doğmuş, Merv, Bağdat ve Basra’da ilim tahsil etmiş ve tedriste bulunmuştur. Basra’da öldü. ed-Dahhak, Mücahid, İbnu Sirin'den okudu. eş-Şube ve eş-Şafi O'nu hayırla anarlar. Mücessime ile itham edilir. Cehm İbnu Saffan ile Horasan'da tartışmaya girişti. Çeşitli biyografik ve bibliyografik eserde, senetsiz, tedlis ve yalan haber rivâyeti gibi Hadis ilmi ile ilgili hususlardan ve Mürcie, Zeydiyye veya Şia’dan olma gibi siyasi ve kelâmî fikirleri yönünden cerh edildi.

Kur’an dilinin lugat, nahiv ve belâgat inceliklerine vâkıf oluşu sebebiyle, eş-Şafii, İbnu Hanbel, Süfyan ibnu Uyeyne, İbnü Mübarek tarafından ise övülmüştür. (Cerrahoğlu, İsmail; Tefsir’de Mukâtil ibnu Süleyman ve Eserleri, AÜİF Dergisi, Ank, 1976, XXI,1-35)

Eserleri:

Bugün Mevcut Olanlar:

-et-Tefsiru’l-Kebîr (Bak:Kİ/Tarihsel Kıraat Vasatları)

el-Vucuh ve’n-Nezair (Bak:Kİ/Kelimetu’l-Kur’ân)

Tefsiru’l-Hamsi Mie Âye mine’l-Kur’ân (Bak:MDT/Fıkhıyye)

Kayıp Eserleri:

Nevâdiru’t-Tefsîr

en-Nâsih ve’l-Mensûh

el-Âyât el-Müteşâbihât (Müteşâbihu’l-Kur’ân)

el-Kırâat

el-Cevâbât fi’l-Kur’ân

et-Takdîm ve’r-Te’hîr

el-Aksâm ve’l-Lugât

er-Raddu ale’l-Kaderiyye

[24] es-Suyuti/Tedribu’r-Ravi

[25] ez-Zehebi/Mizan

[26] ez-Zehebi/Mizan

[27] ez-Zehebi/Mizan

[28] ez-Zehebi/Mizan

[29] ez-Zehebi/Mizan

[30] ez-Zehebi/Mizan

[31] İbnu Cevzi/K.Mevzuat

[32] ez-Zehebi/Mizan

[33] ez-Zehebi/Mizan

[34] Bak: Rİ I/Siyer ve Megaziler

[35] ez-Zehebi/Mizan

[36] ez-Zehebi/Mizan

[37] İbnu Hacer/Lisanu’l-Mizan

[38] İbnu Cevzi/K.Mevzuat

[39] ez-Zehebi/Mizan

[40] İbnu Hacer/Lisanu’l-Mizan

[41] ez-Zehebi/Mizan

[42] ez-Zehebi/Mizan

[43] ez-Zehebi/Mizan

[44] İbnu Adi/el-Kamil

[45] ez-Zehebi/Mizan

[46] ez-Zehebi/Mizan

[47] es-Suyuti/Tedribu’r-Ravi

[48] İbnu Hacer/ Fethu’l-Bari

[49] İbnu Salah/ Ulumu’l-Hadis

[50] /el-Menhelu’r-Ravi

[51] İbnu Cevzi/K.Mevzuat

[52] Ali el-Kari/Mevzuat

[53] el-Mavsıli, Ömer ibnu Bedir/ Marifetu’l-Vukuf ale’l-Mevkuf

[54] ez-Zehebi/Mizan

[55] ez-Zehebi/Mizan

[56] Ebu Hatim/K.Mecruhin

[57] Ebu Hatim/K.Mecruhin

[58] İbnu Cevzi/ K.Mevzuat

[59] es-Suyuti/Tedribu’r-Ravi

[60] ez-Zehebi/Mizan

[61] ez-Zehebi/Mizan

[62] ‘Mevzu’ ‘

[63] ‘Batılu leyse lehu aslu’

[64] el-Iraki/Fethu’l-Mugis

es-Suyuti/Tedribu’r-Ravi